Tháng Sáu 13, 2021

Trình bày lý tưởng sống của anh/chị

Lịch sử xã hội loài người đã trải qua mấy ngàn năm phát triển với biết bao biến cố thăng trầm. Từ thực tế cuộc sống đa dạng, phong phú, nhân loại đã chiêm nghiệm và đúc kết ra nhiều bài học triết lí để các thế hệ nối tiếp noi theo và vận dụng. Lí tưởng – một vấn đề lớn lao của nhân loại đã được nhà văn vĩ đại của nước Nga Lép Tôn-xtôi (1828 – 1910) khẳng định: Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng kiên định thì không có cuộc sống.

Câu nói trên khẳng định tầm quan trọng của lí tưởng trong cuộc sống con người. Đây là điều Lép Tôn-xtôi suy ngẫm và trải nghiệm qua một hành trình đầy gian nan, vất vả. Xuất thân từ tầng lớp quý tộc Nga, ông đã quyết định từ bỏ cuộc sống giàu sang trong lâu đài đồ sộ và điền trang rộng lớn để thực hiện lí tưởng nhân văn mà ông theo đuổi suốt cuộc đời là bãi bỏ chế độ nông nô, sống cuộc đời cần lao, bác ái.

Câu nói của nhà văn Lép Tôn-xtôi có ý nghĩa như thế nào ? Trước hết, chúng ta phải hiểu khái niệm: Lí tưởng là gì ? Lí tưởng là mục đích cao nhất, tốt đẹp nhất mà con người phấn đấu để đạt tới (Từ điển Tiếng Việt).

Nhà văn Lép Tôn-xtôi đã dùng hình ảnh ngọn đèn để so sánh với lí tưởng: Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường. Đây là một ẩn dụ nghệ thuật vừa đẹp, vừa chứa đựng nhiều ý nghĩa. Người có lí tưởng tốt đẹp giống như trong tâm thức luôn có ngọn đèn soi sáng chỉ lối, dẫn đường; nhờ vậy mà xác định đúng phương hướng, không bao giờ lầm đường lạc lối.

Ở vế sau của câu nói, tác giả cụ thể hoá ý nghĩa ngọn đèn và khẳng định tác dụng của nó đối với con người: Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định. Có nghĩa là nếu không xác định được mục đích sống rõ ràng, thì sẽ không có những suy nghĩ và hành động đúng đắn, thiết thực, phù hợp với bản thân và yêu cầu của đất nước. Người có lí tưởng không bao giờ bị dao động, lung lay trước mọi gian nan, thử thách. Cho dù trên đường đi có lúc gặp bão táp mưa sa hay phải lên thác xuống ghềnh thì họ cũng sẽ vượt qua nhờ ánh sáng soi rọi, dẫn dắt của lí tưởng. Họ bền gan vững chí trên con đường phấn đấu cho lí tưởng mà mình theo đuổi, dẫu có phải hi sinh tính mạng họ cũng sẵn sàng. Không có phương hướng kiên định thì không có cuộc sống. Cuộc sống ở đây là cuộc sống hướng tới những giá trị tinh thần tốt đẹp thực sự xứng đáng với con người. Con người không có lí tưởng tốt đẹp thì chỉ tồn tại chứ không phải là sống theo ý nghĩa trọn vẹn của từ này.

Vậy ý nghĩa cả câu nói của Lép Tôn-xtôi là gì ? Con người sống phải có lí tưởng. Lí tưởng là mục đích cao cả, tốt đẹp nhất mà con người phấn đấu để đạt tới, là kim chỉ nam định hướng cho chúng ta trên con đường xây dựng và phát triển sự nghiệp. Đó là những tư tưởng, những giá trị tinh thần cao đẹp, tiến bộ, định hướng cho cuộc sống của con người giúp con người có khát vọng, có sức mạnh trong tâm hồn, trong hành động để đạt tới ý nghĩa cao quý của đời sống.

Chúng ta có thể đặt câu hỏi với vài người bạn: Lí tưởng của anh là gì ? Có người sẽ nói: Lí tưởng của tôi ư? Là kiếm được nhiều tiền, có tiền là có tất cả. Hoặc: Trở thành một người nổi tiếng, đó là lí tưởng của tôi. Trong xã hội hiện nay, rất nhiều người theo đuổi những lí tưởng tương tự như vậy.

Tuy những tham vọng này không phải không có điểm tích cực nhưng chưa thể coi đó là lí tưởng vì chưa phải là những giá trị tinh thần cao quý, có thể nâng cao vẻ đẹp thực sự của con người, soi sáng cho đời sống tinh thần và hành động của con người, làm cho cuộc sống trở nên cao đẹp hơn. Thậm chí, nếu tham vọng quá đáng, con người có thể sa vào tội lỗi. Tham vọng không thể là ngọn đèn chỉ đường cho cuộc sống của chúng ta.

Trong lịch sử nhân loại, lí tưởng của cá nhân nói riêng và lí tưởng của loài người nói chung có quan hệ với nhau như thế nào? Những lí tưởng chung mà loài người hướng tới là những lí tưởng lớn lao, đẹp đẽ, ví dụ như: lí tưởng công bằng, dân chủ, lí tưởng nhân văn, yêu nước… Lí tưởng đúng đắn của mỗi cả nhân chính là những khát vọng tốt đẹp phù hợp với giá trị tinh thần của nhân loại: sự khao khát tri thức, hiểu biết; mong muốn về tình yêu, hạnh phúc; ước mong về một cuộc sống đầy đủ, êm ấm, khát vọng làm giàu cho quê hương, đất nước…

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam có rất nhiều gương sáng về những con người sống có lí tưởng cao đẹp là cống hiến, hi sinh tất cả cho chủ quyền độc lập tự do của đất nước, dân tộc, cho cuộc sống thanh bình của nhân dân. Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn quên ăn quên ngủ để nghĩ ra kế sách đánh đuổi quân xâm lược Nguyên – Mông ra khỏi bờ cõi nước nhà. Viên tưởng trẻ Phạm Ngũ Lão chân thành bày tỏ lí tưởng phò vua giúp nước trong bài thơ Thuật hoài (Tỏ lòng): Công danh nam tử còn vương nợ, Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu. Nợ ở đây là gánh nặng trách nhiệm với đất nước của những trang nam nhi thời loạn. Lê Lợi, Nguyễn Trãi suốt mười năm nếm mật nằm gai để tìm ra kế sách tiêu diệt giặc ngoại xâm, lãnh đạo nghĩa quân Lam Sơn quét sạch giặc Minh, nên công oanh liệt ngàn năm, mở ra nền thái bình muôn thuở…